Zasady gry w Brydża



    HISTORIA BRYDŻA


    Wszystko rozpoczęło się na początku XVI wieku, kiedy w Anglii narodziła się gra zwana wistem. Bardzo szybko zaczęła się rozprzestrzeniać, co spowodowało powstanie różnych rodzajów i odmian. Przez 200 lat gra wciąż się zmieniała - znana była jako tryumf (triumph), atut (trump lub ruff), strzepnij i wyczyść (whisk and swabber) i wreszcie, jak to zostało wspomniane - wist. Pierwszą znaną publikacją o grze była książka Edmonda Hoyle z roku 1742. Stała się bardzo popularna i utorowała drogę dla szybkiego rozwoju wista. Generalnie rzecz biorąc w grze udział bierze czterech graczy występujących w dwóch parach (drużynach), używając do tego talii złożonej z 52 kart. Każdy gracz dostaje w rozdaniu 13 kart i próbuje wraz ze swym partnerem zebrać jak najwięcej lew. Lewą nazywamy cztery karty, z których każda pochodzi od innego gracza. Lewę wygrywa gracz, którego karta jest najwyższa. Oczywiście liczy się to jako wygrana pary, nie pojedynczej osoby. W przeciwieństwie do brydża, w wiście nie było możliwości ustalenia koloru atutowego (to jest takiego, który jest starszy od wszystkich innych kolorów), nie istniała licytacja, zaś punkty za grę przyznawane były w sposób bardzo prosty.
    W XIX wieku gra przeżyła swój rozkwit. Pojawili się pierwsi profesjonalni gracze, zaś w roku 1857 zorganizowany został pierwszy międzynarodowy turniej wista. Sukces tego turnieju i kolejnych nie przysporzył grze znaczącego wzrostu zwolenników w Europie, w przeciwieństwie do USA, gdzie wciaż się rozwijała. Gra opuściła prywatne kluby w roku 1881, kiedy została założona Amerykańska Liga Wista, która zajęła się aktywną działalnością propagującą tę grę, organizacją turniejów. Zasady turniejowe zostały opisane przez Johna Mitchella w tym samym roku, co zlikwidowało wszystkie niejasności dotyczące reguł. Mniej więcej w tym czasie pojawiła się nowa gra, będąca odmianą wista. Nazwano ją Brydżem.
    Istnieje wiele teorii dotyczących pochodzenia brydża - najbardziej przekonywująca twierdzi, że gra ta narodziła się w Rosji (niektóre źródła nadmieniają również Turcję), gdyż istnieją dowody na to, że długo przed pojawieniem się brydża w Europie grano tu w grę o bardzo podobnych regułach (licytacja, "dziadek"). Nazywano ją "Biricz", co - jak widać - jest bardzo podobną nazwą do obecnie używanej. Rozprzestrzeniła się ona na Egipt i Turcję a później dzieki dyplomatom i wojskowym dotarła do Europy, gdzie szybko zyskała popularność, która jednakże - z początku - nie dorównywala popularności wista. Pierwsza książka z roku 1896 zatytułowana była "Biritch or Russian Whist", co znaczy "Biricz czyli Rosyjski Wist" i przypuszczalnie napisana została w oparciu o zasady wista. Starsze formy tej gry nazywane są Brigde-Whist (Brydż-wist) a także "Auction Bridge" (Brydż licytowany). Na początku XX wieku wynaleziono wiele różnych brydżowych systemów, na przykład S.A.C.C. popularny tylko w Indiach, w oparciu o który jednakże powstały zasady brydża kontraktowego (contract bridge). Była to forma gry w której pary zdobywały punkty za ugrane lewy, lecz żadnych za nadróbki. Jak zostało wspomniane, brydż wciąż przegrywał konfrontacje z wistem - nie trwało to jednakże długo. W roku 1927 Harold Vanderbilt (podczas długiego i nudnego rejsu parowcem) stworzył nową formę zapisu, w której zebrał najważniejsze elementy istniejących systemów (na przykład S.A.C.C. i wiele innych), dołożył kilka ważnych innowacji (między innymi duże premie za szlemika i szlema). Najważniejszą zmianą było jednakże ulepszenie systemu kontraktowego - teraz o wiele bardziej opartego na wzajemnej współpracy partnerów niż dotychczas. Kontrakt to zadeklarowana ilość lew, którą partnerzy muszą uzyskać, by zwycieżyć. Kontrakt zrealizowany pomyślnie niesie ze sobą premie, porażka - kary (premie dla przeciwników). Jego praca, chociaż nie została opublikowana, stała się podstawą dla stworzenia współczesnego brydża kontraktowego (contract bridge). W 1928 założona została Amerykańska Liga Brydżowa, zaś rok później pojawił się pierwszy numer czasopisma "The Bridge World" założonego przez Ely Culbertsona, człowieka którego praca była bardzo ważna dla dalszego rozwoju gry. Obok Charlesa Gorena, zwanego "Mr Bridge" był on prekursorem i propagatorem gry zwanej jako "Brydż kontraktowy", czyli takiej, jaką znamy dzisiaj. Pierwsze Mistrzostwa Europy w Brydżu miały miejsce w Scheveningen (Holandia) w roku 1932, zaś kobiet w Brukseli (Belgia) w roku 1935. W roku 1958 założono Światową Federację Brydża, zaś w 1962 zorganizowano pod jej patronatem Pierwszą Olimpiadę Brydżową. Wkrótce potem pojawili się pierwsi profesjonaliści, dla których gra w brydża była normalną pracą zarobkową. Wkrótce okazało się, że profesjonalni gracze odnoszą oszałamiające sukcesy, co ostatecznie przekonało wszystkich, że do gry w brydża potrzebny jest talent i doświadczenie, nie zaś - jak to poprzednio sądzono - łut szczęścia.


    Przebieg gry


    Generalnie rzecz biorąc, gra w brydża składa się z dwóch faz - licytacji i gry właściwej. Podczas pierwszej z nich gracze deklarują ile lew chcą zdobyć podczas gry i jaki kolor ma być atutowy (Oczywiście jest to duże uproszczenie, zaawansowani wykorzystują licytację w inny sposób - na przykład do ustalenia ilości kart w danym kolorze, i pewnych innych informacji). Podczas drugiej fazy jedna strona stara się zebrać deklarowaną ilość lew, zaś druga jej w tym przeszkodzić.


    Licytacja


    Kiedy gracze otrzymają karty, nadchodzi czas na licytację. Gracze kolejno oferują określone numery wraz z karcianymi kolorami. Numer podczas licytacji to deklaracja ilości lew, którą gracz zobowiązuje się wziąć podczas gry (oczywiście razem z partnerem). To zawsze jest 6 lew plus deklarowany numer, czyli na przykład 4BA oznacza deklarację wzięcia 10 lew (6+4). Zawsze razem z numerem deklarowany jest kolor karciany. W naszej grze okno licytacji przedstawione jest bardzo klarownie, kolory są odpowiednio posortowane, pod nimi znajdują się przyciski pasa, kontry i rekontry. Starszeństwo kolorów prezentuje poniższa tabelka:

    Trefl (Clubs) Kolor najniższy
    Karo (Diamonds)  
    Kier (Hearts)  
    Pik (Spades) Kolor najwyższy, lecz nie najwyższa odzywka licytacyjna
    BA (NT - Bez Atu) Najwyższa odzywka licytacyjna - oznacza brak koloru atutowego w grze

    To oznacza, że pierwszy z graczy może wybrać dowolną odzywkę licytacyjną. Ale już nastepny po nim może zalicytować ten sam numer z wyższym kolorem, badź niższy lub ten sam kolor, lecz z wyższym numerem, na przykład po 1 - gracz nie może odpowiedzieć 1 - jeżeli chce zalicytować trefle, musi wejść na szczebel wyżej, czyli 2. Podczas licytacji gracze mają również mozliwość nie zgłaszania żadnej odzywki. Nazywa się to PAS. Generalnie oznacza to, że gracz nie chce nic licytować w danym momencie (Ale tylko generalnie - istnieje wiele różnych konwencji licytacyjnych, podczas których pas wcale nie musi oznaczać rezygnacji! W rozdziale ODZYWKI zostało przedstawionych wiele takich systemów), (przyjęte jest tu założenie, że obydwaj partnerzy wiedzą co oznaczają ich wzajemne, wcześniej umówione odzywki).

    Najpierw przedstawiony zostanie standardowy (międzynarodowy) system punktacji. Ten sposób liczenia zapisywania uzyskanych punktów jest najbardziej popularny wśród brydżystów. System jest oparty na ROBRACH. Co to oznacza? Para wygrywa robra kiedy ma skompletowane dwie gry. Wygranie gry nie oznacza wygrania rozdania, są to dwie różne rzeczy! Gra jest uznana za wygraną (skompletowaną), gdy grająca para uzyska 100 punktów pod kreską. Aby jednorazowo uzyskać taką ilość, należy zalicytować minimalnie 3BA, 4, 4, 5 bądź 5. A nie zawsze są to proste kontrakty do wygrania. Wspomniana wyżej kreska dzieli zapis brydżowy na dwie części - górną i dolną. Pod kreską zapisywane są punkty podstawowe, za lewy zalicytowane. Wszystkie nadróbki, premie za robra, szlema i szlemika zapisywane są nad kreską. Wartość lewy zależna jest od zalicytowanego koloru atu - za niższe kolory i jest to 20 punktów (czyli np. kontrakt 4 da graczom 80 punktów - 4x20), wyższe - , i BA to 30 punktów (jest jeden wyjątek - pierwsza lewa BA warta jest 40 punktów, czyli kontrakt 3BA daje 100 punktów - 40 + 30 + 30). Istnieje szansa, że podczas licytacji grany kontrakt został skontrowany, a nawet zrekontrowany. Jeśli to miało miejsce, zaś kontrakt został ugrany, gracze otrzymują dodatkowe punkty. Gra skontrowana to dwa razy więcej punktów pod kreską, zrekontrowana - cztery razy, czyli na przykład kontrakt 4 z kontrą będzie wart nie 80, lecz 160 punktów (z rekontrą 320). Jedna kompletna gra (powyżej 100) zmienia status pary na PO PARTII. Ogólnie rzecz biorąc różnica jest w punktacji - para po partii otrzymuje więcej punktów, lecz również jeśli nie ugra kontraktu, zwiększa się ilość punktów karnych (czyli tych, które są przyznawane przeciwnikom nad kreską).


    Zestawienie przyznawanych punktów


    Zalicytowane lewy (pod kreską): Za i 20 punktów za lewę, za i oraz BA 30 punktów za lewę. Wyjątkiem jest tu pierwsza lewa BA, za którą przyznawane jest 40 punktów. Jeśli miała miejsce KONTRA, punkty te mnoży się przez 2, jeśli REKONTRA - przez 4;
    Nadróbki (nad kreską): Jeśli nie było kontry, ich wartość wynosi tyle samo co wartość lew zadeklarowanych w licytacji. Jeśli kontrakt jest skontrowany, zaś para jest przed partią, każda lewa warta jest 100, Jeśli kontrakt jest skontrowany, zaś para jest po partii, lewa taka warta jest 200. Rekontra dodatkowo mnoży te punkty przez 2;
    Kary za wpadki (zapisywane nad kreską po stronie obrońców): Kiedy para jest przed partią, przeciwnicy otrzymują 50 pkt. za każdą lewę, której brakuje rozgrywającemu do zrealizowania kontraktu. Jeśli para jest po partii, każda nieugrana lewa warta jest 100 pkt. Jeśli para jest przed partią i miała miejsce kontra, przeciwnicy otrzymują 100 pkt. za pierwszą nieugraną lewę i po 200 za każdą kolejną. Kiedy rozgrywająca para jest po partii i miała miejsce kontra, przeciwnicy otrzymują 200 pkt. za pierwszą nieugraną lewę i po 300 za każdą kolejną. Rekontra mnoży te punkty dodatkowo przez 2. Dla przykładu para po partii decyduje się na kontrakt 4BA i realizuje go bez trzech z kontrą i rekontrą. Po skończonym rozdaniu przeciwnicy otrzymują [(200 + 300 + 300) x2] 1600 pkt;
    Premie za posiadane honory: Gracz otrzymuje dodatkowe punkty za posiadanie na ręce czterech najwyższych atutów (100), bez znaczenia czy ręka ta należy do rozgrywającego czy do obrońcy. Jeśli na ręce znajduje się wszystkie pięć honorów (A, K, Q, J, 10) gracz dostaje 150 punktów. Ta zasada została pominięta w naszej grze, jako że nie jest zbyt popularna pośród brydżystów;
    Premia za wygranie robra (nad kreską): Kiedy jedna z par jako pierwsza skompletuje robra (czyli dwie gry co najmniej po 100 punktów) otrzymuje 500 punktów jeśli przeciwnicy wygrali jedną grę, lub 700 jeśli przeciwnicy nie wygrali żadnej;
    Premia za ugranie szlemika (nad kreską): SZLEMIK to kontrakt na ugranie 6 w dowolnym kolorze (wzięcia 12 lew z 13). 500 punktów jeśli przed partią, 700 jeśli po partii;
    Premia za ugranie szlema (nad kreską): SZLEM to kontrakt na ugranie 7 w dowolnym kolorze (czyli wzięcia wszystkich lew). 1000 jeśli przed partią, 1500 jeśli po partii.
    Oto przykład robrowego zapisu brydżowego:

    a) NS (czyli para północ - południe) zalicytowali 3BA (NT), czyli 9 lew - i ugrali swój kontrakt bez nadróbek. 100 punktów pod kreską;

    b) WE (para wschód - zachód) zalicytowali 2, które ugrali. Dało im to 60 pod kreską (2x30);

    c) WE zalicytowali 2H, które zostało skontrowane a następnie zrekontrowane. Kontrakt został ugrany bez jednej. Daje to 200 punktów (1 lewa nie ugrana z kontrą i rekontrą) ;

    d) WE zalicytowali 4H i ugrali je bez nadróbek. Daje to im 120 pod kreską. W tym momencie okazuje się, że zdobyli ponad 100 punktów, co pozwala na zakończenie tej gry i przedzielenie zapisu poziomą kreską (jak pamiętamy dwie takie gry składają się na robra);

    e) Zalicytowanie 6NT daje pod kreską 190 punktów. Daje to dodatkowe punkty nad kreską - 500 za ugranie robra i 750 za ugranie szlemika przez parę będącą po partii, razem 1250;

    Po podsumowaniu okazuje się, że WE wygrali 1620 do 300. Tu należy zauważyć, że nie zawsze wygranie robra oznacza wygranie gry - gdyż ostatecznym zwyciezcą jest ta para, która zdobędzie więcej punktów. Podsumowanie punktów pojawia się dopiero po zakończeniu robra, dla rozróżnienia w kolorze czerwonym.

    Oprócz zapisu międzynarodowego, istnieje kilka innych systemów przydzielania punktów. Mimo, że popularność ich często ogranicza się do pewnego obszaru geograficznego, nie oznacza to, że korzysta z nich mała liczba brydzystów. W grze istnieje możliwość korzystania z kilku najbardziej rozpowszechnionych. Omówimy je teraz, najwiekszą uwagę przykładając do różnic pomiędzy nimi i systemem międzynarodowym.

    CHICAGO

    Zapis Chicago różni się nieco od zapisu zwykłego brydża robrowego. W brydżu robrowym nie da się dokładnie ustalić długości partii i ile zajmą poszczególne dograne. Brydż chicagowski składa się dokładnie z czterech rozdań. Większa przewidywalność punktacji stała się popularna glównie w klubach amerykańskich. Premia za dograną wynosi 500 kiedy para jest po partii oraz 300, jeśli przed partią, za częściówkę gracze otrzymują 50. Dodatkową premią jest 50 pkt. za każdą kontrę w ugranym kontrakcie. Różnice istnieją także w przyznawaniu kar za wpadki bez trzech, czterech itd. W normalnym brydżu robrowym jest to 200 punktów za każdą kolejną lewę od drugiej licząc, jeśli para jest po partii. W zapisie chicagowskim kara za kontrakt po partii bez jednej lewy to 100, bez dwóch to 200, trzech - 200, czterech i każdej następnej - 300. Jest także duża różnica w porównaniu z zapisem standardowym - pary nie zyskują statusu po partii, kiedy zdobędą dograną - jest on im niejako automatycznie przyznawany:

    Rozdanie 1: Rozdający - N, obie strony przed partią;
    Rozdanie 2: Rozdający - E, NE po partii;
    Rozdanie 3: Rozdający - S, EW po partii;
    Rozdanie 4: Rozdający - W, obie strony po partii.

    Schemat czterech rozdań można powtarzać wielokrotnie, zaś ostateczny wynik jest rezultatem zsumowanej ilości punktów ze wszystkich partii.


    IMP

    Ta metoda zapisywania punktów różni się od wersji Chicago jedynie sposobem ich naliczania. Sposób ten eliminuje nieco element szczęścia podczas rozgrywki.

    W talii istnieją pewne karty, które posiadają większść wartość od innych. Są to oczywiście honory. Po zakończeniu gry każda ze stron liczy ilość punktów, jakie miała w swoim posiadaniu przed grą. Punktacja za honory wyrażona jest następujaco:

    Każdy as: 4pkt.
    Każdy król: 3pkt.
    Każda dama: 2pkt.
    Każdy walet: 1pkt.

    To oznacza, że w talii znajduje się 40 punktów. Para, która zdobyła więcej punktów, wyszukuje w poniższej tabelce odpowiednią wartość:

    Punkty za Spodziewane punkty:
    honory: Przed Partią: Po partii:
    20 0 0
    21 50 50
    22 70 70
    23 110 110
    24 200 290
    25 300 440
    26 350 520
    27 400 600
    28 430 630
    29 460 660
    30 490 690
    31 600 900
    32 700 1050
    33 900 1350
    34 1000 1500
    35 1100 1650
    36 1200 1800
    37 1300 1950
    38 1300 1950
    39 1300 1950
    40 1300 1950

    Z tej tabelki wynika ile dana para powinna ugrać z daną ilością punktów. Ten wynik jest porównywany z wynikiem partii, po czym różnica jest w sposób nastepujący konwertowana na IMP-y:

    Różnice punktowe: IMP-y
    0 -10 0
    20 - 40 1
    50 - 80 2
    90 - 120 3
    130 - 160 4
    170 - 210 5
    220 - 260 6
    270 - 310 7
    320 - 360 8
    370 - 420 9
    430 - 490 10
    500 - 590 11
    600 - 740 12
    750 - 890 13
    900 - 1090 14
    1100 - 1290 15
    1300 - 1490 16
    1500 - 1740 17
    1750 - 1990 18
    2000 - 2240 19
    2250 - 2490 20
    2500 - 2990 21
    3000 - 3490 22
    3500 - 3990 23
    4000 i więcej 24

    Jeśli różnica będzie na przykład wynosić 50, tj. para ugrała o 50 punktów więcej niż wynikało, otrzymuje 2 IMP-y. Jeśli różnica będzie wynosić np. -170 tj. para ugrała o 170 mniej niż wynikało z tabelki, traci ona 3 IMP-y. Poza tym wszystkie inne zasady są takie same jak w przypadku zapisu chicagowskiego.


    ZAPIS STAROPOLSKI (OLD POLISH - PLEBISCYTOWY)

    Zapis staropolski różni się od międzynarodowego tylko i wyłącznie ilością przyznawanych punktów. Przede wszystkim inaczej punktowane są lewy:



    Atutem : 6pkt.
    Atutem : 7pkt.
    Atutem : 8pkt.
    Atutem : 9pkt.
    Atutem BA: 10 pkt.

    Oczywiście kontra podwaja te punkty, rekontra mnoży ich liczbę przez 4.

    Większe są kary za przegranie SZLEMIKA (2000) i SZLEMA (4000). Przyznawane są premie za nadróbki (przed partią 100, 200 jeśli skontrowane, po partii 200, 400 jeśli skontrowane), szlemika nielicytowanego (200), szlema nielicytowanego (400), za dograne (1000 za pierwszą, 2000 za drugą) i dodatkowo (tzw. Ptaszki) wprowadzono po 100 pkt za każde rozdanie w którym nastąpiły cztery pasy.